Trong hành trình khám phá văn hóa Nhật Bản, bên cạnh đền chùa, kimono hay trà đạo, thì lồng đèn truyền thống chính là một hình ảnh quen thuộc với kiểu dáng ấn tượng, ánh sáng dịu nhẹ, góp phần tạo nên linh hồn đặc trưng cho không gian phố cổ, lễ hội và đời sống tinh thần của người Nhật. Không chỉ mang chức năng chiếu sáng, lồng đèn còn ẩn chứa nhiều giá trị lịch sử, thẩm mỹ và tâm linh sâu sắc. Đối với khách du lịch Nhật Bản, việc tìm hiểu về lồng đèn truyền thống cũng là cách để hiểu rõ hơn về lối sống tinh tế và triết lý văn hóa của xứ sở mặt trời mọc.
Lồng đèn truyền thống là một hình ảnh quen thuộc gắn liền với đời sống người dân Nhật Bản
I. Lịch sử hình thành của lồng đèn truyền thống Nhật Bản
Lồng đèn truyền thống Nhật Bản xuất hiện từ rất sớm và có xu hướng chịu ảnh hưởng từ văn hóa Trung Hoa trong giai đoạn Phật giáo du nhập vào Nhật Bản. Ban đầu, lồng đèn được sử dụng chủ yếu trong các nghi lễ tôn giáo tại chùa chiền và đền thờ, với vai trò chính là soi sáng cho không gian linh thiêng và dẫn lối cho thần linh.
Theo thời gian, lồng đèn dần trở nên phổ biến hơn, đặc biệt là vào thời kỳ Edo, khi các thành phố phát triển mạnh, lồng đèn bắt đầu xuất hiện rộng rãi trên đường phố, trước cửa quán ăn, nhà trọ và khu giải trí. Chúng không chỉ dùng để chiếu sáng ban đêm mà còn đóng vai trò như biển hiệu, giúp người qua đường dễ dàng nhận diện địa điểm. Đây cũng là thời điểm đóng dấu vai trò của lồng đèn trong văn hóa đô thị của Nhật Bản.
Với vẻ đẹp mong manh, tinh tế nhưng tràn ngập tính thẩm mỹ, chiếc đèn lồng truyền thống của Nhật Bản đã thực sự vượt lên trên giá trị của một vật dụng chiếu sáng, trở thành biểu tượng văn hóa gắn liền với ký ức, đời sống và bản sắc tinh thần của Nhật Bản trong suốt nhiều thế kỷ.
Lồng đèn truyền thống Nhật Bản có nguồn gốc bắt đầu xuất hiện từ Trung Hoa
II. Các loại lồng đèn truyền thống Nhật Bản
Lồng đèn truyền thống Nhật Bản không chỉ đa dạng về hình thức mà còn phản ánh rõ nét bối cảnh sử dụng và đời sống văn hóa của người dân qua từng thời kỳ. Tùy vào chất liệu, cấu tạo và không gian xuất hiện, mỗi loại lồng đèn lại mang một chức năng và ý nghĩa riêng, góp phần tạo nên bản sắc thị giác rất đặc trưng của Nhật Bản.
Một số các loại đèn lồng nổi bật nhất mà khách du lịch Nhật Bản có thể dễ bắt gặp nhất tại đất nước này là:
Lồng đèn giấy treo: Đây là loại lồng đèn quen thuộc nhất, thường được làm từ khung tre và phủ giấy washi, có dạng trụ hoặc hình tròn. Chúng xuất hiện nhiều trước cửa quán ăn, cửa hàng, khu phố cổ và trong các lễ hội truyền thống. Trên thân lồng đèn thường in chữ kanji, tên cửa tiệm hoặc biểu tượng may mắn.
Lồng đèn đá: Thường được đặt trong khuôn viên đền chùa, vườn Nhật hoặc lối đi thiền định. Lồng đèn đá mang vẻ đẹp trầm mặc, bền vững, tượng trưng cho sự tĩnh tại và kết nối tâm linh giữa con người với thiên nhiên.
Lồng đèn gỗ: Được sử dụng trong kiến trúc truyền thống hoặc không gian nội thất kiểu Nhật, lồng đèn gỗ tạo cảm giác ấm cúng, gần gũi và thường xuất hiện trong nhà cổ, trà thất hay ryokan.
Lồng đèn lễ hội: Có kích thước lớn hơn, màu sắc rực rỡ, được sử dụng trong các dịp lễ hội lớn để trang trí không gian và tạo bầu không khí sôi động.
Chính sự phong phú về kiểu dáng, chất liệu và công năng đã giúp lồng đèn truyền thống Nhật Bản hiện diện một cách tự nhiên trong mọi không gian, từ nghi lễ linh thiêng, lễ hội rộn ràng cho đến đời sống thường nhật, trở thành biểu tượng quen thuộc gắn bó mật thiết với văn hóa và nếp sinh hoạt của người dân Nhật Bản.
Một số loại đèn lồng truyền thống được nhiều người yêu thích tại Nhật Bản
III. Địa điểm chế tác lồng đèn nổi tiếng tại Nhật Bản
Nhật Bản sở hữu nhiều địa phương nổi tiếng với ngành nghề chế tác lồng đèn truyền thống, nơi các nghệ nhân vẫn duy trì kỹ thuật thủ công tinh xảo qua nhiều thế hệ. Mỗi vùng lại mang dấu ấn riêng về phong cách, chất liệu và mục đích sử dụng lồng đèn, góp phần tạo nên sự đa dạng cho loại hình thủ công đặc sắc này.
Một số địa điểm chế tác lồng đèn truyền thống tiêu biểu mà khách đi tour Nhật Bản có thể tham khảo qua bao gồm:
Ozeki Lantern – Kyoto (Higashiyama, Kyoto): Ozeki Lantern là một trong những xưởng chế tác lồng đèn truyền thống lâu đời tại Kyoto, chuyên sản xuất lồng đèn phục vụ đền chùa, lễ hội và các khu phố cổ. Các sản phẩm tại đây nổi bật với thiết kế tối giản, màu sắc trầm và kỹ thuật thủ công tinh xảo, phản ánh rõ tinh thần thẩm mỹ cổ điển của cố đô.
Gifu Chochin Kobo – Thành phố Gifu, tỉnh Gifu: Đây là xưởng lồng đèn tiêu biểu của vùng Gifu, nổi tiếng với việc sử dụng giấy Mino washi cao cấp. Lồng đèn Gifu có kết cấu nhẹ, ánh sáng dịu và độ bền cao, thường được dùng trong không gian nội thất truyền thống, trà thất và các sự kiện văn hóa.
Nagoya Chochin Workshop – Nagoya, tỉnh Aichi: Xưởng chế tác lồng đèn tại Nagoya gắn liền với dòng lồng đèn lễ hội có kích thước đa dạng, màu sắc rõ nét. Các sản phẩm ở đây thường được sử dụng trong lễ hội địa phương, sự kiện cộng đồng và trang trí không gian ngoài trời, mang đậm tinh thần sôi động của vùng Aichi.
Tại các địa phương này, lồng đèn không chỉ là sản phẩm thủ công đơn thuần mà còn là biểu tượng văn hóa được gìn giữ cẩn trọng. Trong hành trình khám phá các địa điểm du lịch nổi tiếng Nhật Bản, du khách có thể kết hợp ghé thăm các xưởng thủ công, tìm hiểu quy trình chế tác và cảm nhận rõ hơn giá trị tinh thần ẩn sau từng chiếc lồng đèn truyền thống.
Các công đoạn chế tác tỉ mỉ của người nghệ nhân làm lồng đèn
IV. Ý nghĩa của lồng đèn đối với văn hóa Nhật Bản
Trong văn hóa Nhật Bản, lồng đèn không chỉ đơn thuần là một vật dụng chiếu sáng, mà còn mang trong mình giá trị tinh thần sâu sắc, gắn liền với đời sống tâm linh và quan niệm sống của người dân. Ánh sáng tỏa ra từ lồng đèn được xem như biểu tượng của sự dẫn lối, soi đường và bảo hộ, giúp xua tan bóng tối cả về mặt không gian lẫn tinh thần. Chính vì vậy, lồng đèn thường xuất hiện tại các ngôi đền, chùa và những không gian linh thiêng, nơi con người gửi gắm ước nguyện về bình an, may mắn và sự che chở từ thần linh.
Trong các lễ hội truyền thống, đặc biệt là những dịp tưởng niệm tổ tiên, lồng đèn cũng mang ý nghĩa kết nối hai thế giới. Người Nhật tin rằng ánh sáng dịu nhẹ của lồng đèn sẽ dẫn đường cho tổ tiên trở về thăm gia đình, đồng thời thể hiện lòng biết ơn và sự tưởng nhớ đối với cội nguồn. Vì thế, mỗi chiếc lồng đèn được thắp sáng không chỉ mang tính nghi thức, mà còn chứa đựng cảm xúc, ký ức và giá trị tinh thần sâu lắng.
Với người dân Nhật Bản, lồng đèn là vật dụng quan trọng, gắn liền với đời sống tâm linh và quan niệm sống truyền thống
V. Các địa điểm bán lồng đèn đẹp tại Nhật Bản
Sau mỗi chuyến du lịch Nhật Bản, nhiều du khách thường lựa chọn mang về một chiếc lồng đèn truyền thống như một món quà lưu niệm mang đậm dấu ấn văn hóa, gợi nhắc những ký ức đẹp về hành trình khám phá xứ sở mặt trời mọc. Nhờ sự đa dạng về kiểu dáng, kích thước và chất liệu, lồng đèn truyền thống phù hợp với nhiều nhu cầu, từ quà tặng trang nhã đến vật phẩm trang trí mang phong cách Nhật Bản.
Một số địa điểm, cửa hàng bán lồng đèn truyền thống đẹp và uy tín mà du khách có thể tham khảo gồm:
Khu phố cổ Gion – Kyoto: Tập trung nhiều cửa hàng thủ công truyền thống, chuyên bán lồng đèn giấy, lồng đèn gỗ mang phong cách cổ điển, phù hợp làm quà tặng hoặc trang trí không gian Nhật.
Asakusa – Tokyo: Khu vực quanh chùa Senso-ji nổi tiếng với các cửa hàng lưu niệm lâu đời, nơi du khách có thể tìm thấy nhiều mẫu lồng đèn giấy treo với thiết kế truyền thống và giá cả đa dạng.
Nishiki Market – Kyoto: Không chỉ là thiên đường ẩm thực, Nishiki còn có các gian hàng thủ công bán lồng đèn trang trí nhỏ gọn, dễ mang theo khi di chuyển.
Cửa hàng thủ công tại Gifu: Nơi bày bán lồng đèn làm từ giấy Mino washi cao cấp, phù hợp với những ai yêu thích sản phẩm thủ công tinh xảo và ánh sáng dịu nhẹ.
Về giá bán, lồng đèn truyền thống Nhật Bản có mức giá khá linh hoạt. Các mẫu lồng đèn giấy nhỏ dùng làm quà lưu niệm thường dao động từ khoảng 1.000 – 3.000 yên, trong khi những chiếc lồng đèn thủ công cỡ lớn, làm từ vật liệu cao cấp hoặc đặt làm riêng có thể có giá từ 5.000 yên trở lên. Mức giá này phản ánh trực tiếp chất lượng, độ tinh xảo và giá trị văn hóa mà mỗi chiếc lồng đèn mang lại.
Những con phố bán đèn lồng nhộn nhịp, rực rỡ sắc màu tại Nhật Bản
Lồng đèn truyền thống ở Nhật Bản là sự kết tinh hài hòa giữa lịch sử, văn hóa và thẩm mỹ. Trải qua nhiều thế kỷ, hình ảnh lồng đèn vẫn hiện diện bền bỉ trong đời sống người Nhật, từ nghi lễ tâm linh đến sinh hoạt thường ngày. Trong hành trình du lịch Nhật Bản, hãy thử 1 lần tìm hiểu và khám phá về những chiếc lồng đèn đặc trưng để mở ra góc nhìn sâu sắc hơn về tinh thần và bản sắc văn hóa của đất nước mặt trời mọc nhé.
Tiên Tiên